PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK NEDİR VE NASIL KORURUZ? PSİKOLOJİK KRİZ NEDİR? PSİKOLOJİK SAĞLAMLIĞIMIZI NASIL ARTTIRIRIZ?

                           

                             PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK NEDİR? NASIL KORUNUR? 

    Psikolojik sağlamlık konusu yaşamımızın merkezinde bulunan bir kavramdır. Psikolojik sağlamlığı tek bir etken hatrı sayılır düzeyde etkilemez. Psikolojik sağlamlığı anlamak için öncelikle psikolojik kriz durumunu bilmek gerekir. Peki nedir bu psikolojik kriz ve psikolojik sağlamlık? Bu yazımızda bu kavramlara açıklık getirecek ve bu konu hakkında sizlere birkaç öneride bulunacağız.

1- PSİKOLOJİK KRİZ NEDİR?

    Kriz, kontrol dışı ve çoğu zaman ani gelişen, dengenin sarsılması hatta kaybına neden olan olay ve durumlar olarak tanımlanır. Herkes hayatında en az bir kere alışılagelmedik bir olay deneyimler ve yaşadığımız bu krize sağlıklı şekilde uyum sağlayamadığımızda psikolojik kriz ortaya çıkar.Sorunu algılama şekil, yeterlilik hissi ve kaynaklar yaşanılan krizle baş etmeyi etkileyen faktörlerdir. Krizle baş etmeyi öğrenmek, sonraki krizlerlemücadele gücünü arttırır. Krizlerle baş etmeyi güçlendirmenin en önemli unsunlarından bir psikolojik sağlamlık kapasitesidir.

2- PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK NEDİR?

    Kriz durumları, zor durumlar karşısında yeniden ayağa kalkma, toparlanma ve uyum sağlama becerisine psikolojik sağlamlık seviyesi denir. Psikolojik sağlamlığı somutlaştıracak olursak bambulara benzetilebilir. Bambu ağaçları muson yağmurları gibi şiddetli bir yağmura karşı yana yatarlar ancak kırılmazlar. Yağmur dindiğinde ise yeniden ayağa kalkarlar ve büyümeye devam ederler. İşte psikolojik sağlamlık becerisi yüksek insanlar tıpkı bambu ağaçları gibi zor durumlar karşısında eğilebilirler ve yeniden ayağa kalkmayı bilirler. 

3- PSİKOLOJİK SAĞLAMLIĞIN 5 BOYUTU

4- PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK DOĞUŞTAN MI GELİR?    

       Doğuştan psikolojik sağlamlık kapasitesi vardır ancak psikolojik sağlamlık becerisi zaman için geliştirilebilir ve öğrenilebilir. Çocukluk dönemi, psikolojik sağlamlığı geliştirmek için önemlidir. Bu dönemde yaşadığımız olaylar dayanıklılık kapasitemiz için önemli belirleyicilerdir. Psikolojiik sağlamlık sadece hayatta kalmak değil, problemlerin olmasına rağmen tatmin olma, uyum sağlama becerilerini de içerir.

5- PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

⇨ Sorumluluk alabilme

⇨ Hayata umutla bakabilme

⇨ Arkadaşlıklar kurma

⇨ Sorunlarla yüzleşme

⇨ Sorunları çözmeye çalışma

⇨ Yeni deneyimler öğrenme

⇨ Olumsuz deneyimler yapılandırma

⇨ Büyüme, olgunlaşma

⇨ Sosyal destek

⇨ Sabır

5- RİSK FAKTÖRLERİ & KORUYUCU FAKTÖRLER

   A- BİREYSEL RİSK FAKTÖRLERİ

⇨ Erken doğum

⇨ Olumsuz yaşam olayları

⇨ Kronik hastalıklar

⇨ Madde kulanımı

⇨ İntihar girişimi

⇨ Kayıp/yas yaşantı deneyimleri

    B- BİREYSEL KORUYUCU FAKTÖRLER

⇨ Yüksek benlik saygısı

⇨ Yüksek duygusal zeka

⇨ Stresle başa çıkma becerileri

⇨ Günlük rutin varlığı

⇨ Yaşamda anlam oluşturma

    C- AİLESEL RİSK FAKTÖRLERİ

⇨ Ebeveyn boşanması

⇨ Ebeveyn kaybı veya yoksunluğu

⇨ Madde kullanan ebeveyne sahip olma 

⇨ Suç öyküsü olan aile üyelerine sahip olma

⇨ Olumsuz ebeveyn tutumları

⇨ Aile içi çatışma

    D- AİLESEL KORUYUCU FAKTÖRLER

⇨ Güçlü aile bağları

⇨ Etkili ebeveynlik becerileri

⇨ Destekleyici ve besleyici aile ilişkilerine sahip olma

⇨ Duyarlı bakım veren aile üyelerine sahip olma

⇨ Ailenin kendi kültürel kimliğine karşı olumlu bakış açısı

6- PSİKOLOJİK SAĞLAMLIĞINIZI ARTIRMA YOLLARI 

• Becerilerinizi gözden geçirmeyi deneyebilirsiniz. Bu sayede yeni hobiler edinerek kendinize bir rutin oluşturabilirsiniz.
• Yaşam deneyimlerinizi zenginleştirerek yeni anılar yarattığınızdan psikolojik sağlamlığınızı artırmanızı sağlyacaktır.
• Anda kalın. Geçmişe veya geleceğe takılı kalmayın.
• Bedeniniz ve zihniniz ile bağlantıda kalın.
• Beden sağlığınızla ilgilenmek de sizi hem fiziksel hem de ruhsal anlamda iyi hissettirecektir.
• Doğayla temas etmeyi deneyebiliriz. Bitki ve hayvanlarla ilgilenmenin insan psikolojisine iyi geldiği bilimsel çalışmalar tarafından da desteklenmektir.
• Manevi çalışmalar size iyi gelebilir. İnandığınız şey ile bağlantıda kalmak insana huzur verir.
• Mükemmelliyetçiliğinizi azaltmalısınız. Unutmayın ki hiç kimse mükemmel değildir. Öyle olsa bile yine de mükemmel olmak zorunda değilsiniz. Siz olduğunuz halinizle zaten mükemmelsiniz.
• Yaşamınızda size ilham verecek amaçlar edinin. Size ilham veren hayat hikayeleri okumak, motivasyon filmeleri izlemek gibi şeyler de psikolojik sağlamlığınızı artıracaktır. Bir hayat amacı bulmak yaşamı daha yaşanabilir kılar.
• Psikolojik sağlamlık her zaman mutlu olmak değildir. Hayatınız boyunca pek çok duyguyu deneyimleriz. Kötü duygular deneyimlemek de yaşamımızın bir parçasıdır ve bu duygularımızı kabul etmeliyiz. Unutmayın ki duygularınızı görmezden gelmek işleri her zaman daha da zorlaştırır. Duygularınızı kabullenip onlarla yaşamayı ve kötü duyguları atlatmayı öğrenmek bizi daha sağlam hale getirir.
• "Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir." demiş Heraklitos. Hayatınızda pek çok değişim olabilir. Bu değişimlere direnmek yerine eşlik etmeyi tercih edebilirsiniz. Belki bu şekilde daha kolay olur. 😉

-PINAR TERZİOĞLU